Merhaba sevgili izleyiciler,
Bugün sizlerle, hayat kalitesini doğrudan etkileyen ve özellikle doğru tedaviyle kontrol altına alınabilen kronik bir solunum hastalığı olan astım hakkında konuşacağız.
Özellikle de astım ilaçlarının nasıl kullanıldığını, doğru kullanım tekniklerini, en sık yapılan hataları ve dikkat edilmesi gereken önemli noktaları detaylı şekilde anlatacağım.
Eğer siz de astım hastasıysanız, sevdiklerinizden biri bu hastalıkla mücadele ediyorsa ya da sadece bilgi sahibi olmak istiyorsanız, bu video tam size göre. Hazırsanız başlayalım!
Astım Nedir?
Astım, akciğerdeki hava yollarının iltihaplanması, daralması ve aşırı duyarlılığıyla karakterize bir hastalıktır.
Kişi nefes almakta zorlanabilir, öksürük, göğüs sıkışması ve hırıltılı solunum gibi belirtiler yaşayabilir.
Astım genellikle kalıcı bir hastalıktır ancak doğru ilaçlarla ve düzenli tedaviyle kontrol altında tutulabilir. İşte burada doğru ilaç kullanımı büyük önem taşır.
Astım İlaçları Kaç Çeşittir?
Astım tedavisinde genellikle iki ana ilaç türü vardır:
- Kontrol edici (koruyucu) ilaçlar
Bunlar her gün düzenli olarak kullanılır. Amaç, akciğerlerdeki iltihabı azaltmak ve atağın gelişmesini önlemektir. Kortizon içerebilirler ama solunum yoluyla verildikleri için sistemik yan etkileri azdır. - Rahatlatıcı (hızlı etkili) ilaçlar
Bu ilaçlar astım krizi anında kullanılır. Nefes darlığı, öksürük ya da hırıltı başladığında hemen etki ederler. “Kurtarıcı” ilaç olarak da bilinir.
Her iki ilaç tipi de genellikle inhaler denilen nefes yoluyla uygulanan sprey ya da toz cihazlar şeklindedir. Bu cihazların doğru şekilde kullanılması, ilacın etkili olması için çok önemlidir.
İnhaler Cihazlar Nasıl Kullanılır?
Astım ilaçlarının büyük bir bölümü inhaler yani ağız yoluyla solunan sprey veya toz şeklinde uygulanır. Ama çoğu kişi bu cihazları ne yazık ki doğru kullanmaz.
İlacın etkili olabilmesi için cihazın kullanım tekniği çok önemlidir.
İnhaler cihazlar 3 gruba ayrılır:
- Basınçlı doz inhaler (puf şeklinde olan klasik spreyler)
- Kuru toz inhaler (Diskus, Turbuhaler, Ellipta gibi)
- Nebulizatör (özellikle çocuklarda kullanılan buhar makineleri)
Şimdi en sık kullanılan iki cihazın nasıl kullanıldığını ayrı ayrı anlatalım.
1. Basınçlı Doz İnhaler (Puf Şeklinde Sprey) Nasıl Kullanılır?
Bunlar en yaygın kullanılan astım ilaçlarıdır. Kullanım sıralaması şu şekilde:
- İlacınızı sallayın. En az 5 saniye boyunca çalkalayın.
- Oturur veya ayakta dik durun.
- Derin bir nefes alıp verin, akciğerlerinizi boşaltın.
- Cihazın ucunu ağzınıza yerleştirin ve dudaklarınızı etrafına iyice kapatın.
- Aynı anda derin nefes alırken sprey kısmına basın.
- Nefesi çektikten sonra 10 saniye kadar nefesinizi tutun.
- Ardından yavaşça nefes verin.
- Gerekliyse 30 saniye bekledikten sonra ikinci dozu alın.
Not: Kortizon içeren ilaçlar kullanıyorsanız, işlemden sonra mutlaka ağzınızı suyla çalkalayın. Aksi takdirde ağız içinde mantar oluşabilir.
2. Kuru Toz İnhaler (Turbuhaler, Diskus, Ellipta) Nasıl Kullanılır?
Bu cihazlar sprey değil, toz formundadır. Kullanımı basit ama dikkat gerektirir.
- Cihazı dik konumda tutun.
- Kapağını açın ve talimatına göre döndürerek ya da çekerek dozu hazırlayın.
- Nefesinizi dışarı verin ama cihazın içine üflemeyin!
- Ağızlığı ağzınıza yerleştirin, dudaklarınızla sıkıca kapatın.
- Derin ve hızlı bir nefes alın.
- Nefesinizi çektikten sonra 10 saniye kadar tutun.
- Cihazı ağzınızdan çıkarın ve yavaşça nefes verin.
- Kortizon içeriyorsa ağzınızı çalkalamayı unutmayın.
Bu cihazların çoğunda ilaç sayacı bulunur. Ne zaman biteceğini takip etmek kolaydır. Lütfen düzenli kontrol edin.
Ara Parça (Spacer) Nedir ve Neden Kullanılır?
Özellikle çocuklar ya da yaşlı bireyler için inhaler kullanımı zor olabilir. Bu durumda ara parça denilen plastik bir tüp kullanılır.
İlaç önce ara parçaya sıkılır, kişi oradan yavaş yavaş nefes alır. Bu, ilacın akciğerlere ulaşmasını kolaylaştırır ve ağız içindeki yan etkileri azaltır.
Astım İlacı Kullanımında Yapılan Hatalar
İlaçlar etkili olmasına rağmen birçok kişi astım krizlerini sadece şu hatalar yüzünden yaşamaktadır:
- İlacı düzgün şekilde solumamak
- Nefes almadan önce spreye basmak
- Ağızlığı ağza tam yerleştirmemek
- Hemen nefes vererek ilacın etkisini azaltmak
- Gerekli olduğu halde ilacı düzenli kullanmamak
- Bitmiş cihazı fark etmeden kullanmaya devam etmek
Unutmayın: İlacın reçeteye uygun şekilde ve doğru teknikle kullanılması, tedavinin %50’sidir.
Astım İlaçları Bağımlılık Yapar mı?
Hayır, astım ilaçları bağımlılık yapmaz. Ancak kontrol edici ilaçlar düzenli kullanılmazsa astım atağı riski artar. Bu da acil durum ilaçlarının gereksiz yere sık kullanılmasına yol açar.
Astım, doğru ilaç, doğru kullanım ve düzenli takip ile kontrol altına alınabilir. Ama hastalığın iyi yönetilebilmesi için sabır ve disiplin şarttır.
Kapanış
Evet sevgili izleyiciler, bu videoda sizlere astım ilaçlarının nasıl kullanıldığını, hangi cihazın ne şekilde uygulanması gerektiğini, dikkat edilmesi gereken detayları ve sık yapılan hataları anlattım.
Unutmayın, astım tedavisinde en önemli şey, doktorunuzun önerdiği ilaçları doğru teknikle ve düzenli olarak kullanmaktır.
Videoyu beğendiyseniz lütfen beğen butonuna tıklamayı, kanalıma abone olmayı ve aşağıya yorum bırakmayı unutmayın.
Sorularınız varsa memnuniyetle yanıtlarım.
Yeni sağlık videolarında görüşmek üzere, sağlıklı kalın!