Anakronizm, Yunanca anlamında ‘’ana’’ ve zaman anlamında ‘’khronos’’ kelimelerinin bir araya getirilmesi ile oluşturulmuştur. Türkçede de buna benzer bir şekilde geçilen Anakronizm nedir bakıldığında en basit şekilde bir uyuşmazlık ve kronolojik hata anlamına gelir.
Anakronizm nedir kısaca baktığımızda, genel olarak bugünün algısı ile geçmiş dönem hakkında yorumda bulunmak denir. Anakronizmin yapılmasının çeşitli sebebi bulunur. Günümüzde de anakronizm örnekleri oldukça fazladır ve iki şekilde yapılır.
Anakronizm Örnekleri Nelerdir?
Anakronizm, kurguda zaman hatası denilir. Anakronizm, bilinçsiz veya bilinçli şekilde yapılabilir. Bilinçli olan anakronizm, güldürü amaçlı olarak yapılır. Bilinçsiz olarak yapılan anakronizmde eseri koyan kişilerin bilgi eksikliği olabilir. Anakronizm örneği baktığımızda birçok farklı örnek verilebilir. Bunlardan bazıları,
- 2000 yapımı Türk komedi filmi olan Kahpe Bizans sahnelerindeki uçak sahnesi anakronizmdir.
- 1475 ila 1654 seneleri arasında yaşanan Michelangelo’yu 1300’lu senelere göndermek bir anakronizmdir.
- Modern savaşta tabanca kullanırken kılıç kullanmak bir anakronizmdir.
Anakronizm Türleri Nelerdir?
Filmlerde ve edebiyatta yanlış zaman dilimi içerisinde yer alan her şeye anakronizm denilir. Fakat anakronizmin farklı türleri bulunur ve her biri de farklı bir amaca hizmet edebilmektedir. Bunlardan bazı anakronizm türleri,
- Davranışsal ve kültürel anakronizm, estetik bir seçim olarak arkaik fikirleri veya nesneleri günümüze taşır. Örnek olarak 21.yüzyılda günlük hayatta latince konuşan birine örnek verilebilir.
- Proknonizm, bir şeyin icat edilmeden öncesinde meydana gelen hata veya imkânsız bir anakronizmdir. Örnek olarak M.Ö 480 döneminde havadan uçak geçmesi denilebilir.
- Parakronizm, bir ifadenin, bir nesnenin veya fikrin yanlış bir çağda göründüğü zamandır. Örnek olarak 2022 senesinde ahizeli telefon kullanan Z kuşağı bireyi denilebilir.
Tarih Biliminde Anakronizm
Anakronizm tarihsel bir durumdur ve tarihle bağımsız bir durum değildir. Anakronizm dendiğinde bu süreçte mutlaka tarihsel bir süreçten bahsetmek gerekir. Tarih biliminde anakronizm sosyal bilimlerde net şekilde bir hatayı temsil edebilmektedir. Anakronizm, kusurlu bir tarih yorumudur ve araştırmacıları yanlış yönlendiren bir süreç içerisine girer. Bu bakımdan tarihçiler, tarihi olayları ve gelişmeleri anakronik kusura düşmeme adına iyi bir şekilde araştırmalıdırlar.