Benim 3 yaşında bir oğlum var. Babası aşırı sinirli ve sık sık bağırıyor. Bu sebeple oğlumun her şeyden korkmaya başladığını fark ediyorum. Eşimi uyarmama rağmen kendine engel olamıyor. Oğlum uykusunda bile sıçrayarak uyanıyor. Diğer çocukların yanında da içe kapanık, biri gelip oyuncağını aldığında bırakıp hemen yanıma koşuyor. Çocukların yanında bile korkak bir halde oynuyor. Bu durum hakkında ne yapacağımı bilemiyorum. Eşime oğluyla daha çok vakit geçirmesini söylesem de çok yoğun ve stresli bir işi var. Bu sorunu nasıl çözebilirim, bana yardımcı olursanız çok sevinirim. (Rüveyda…)
İnsanlar arası iletişim her yaşta önemlidir. Ancak henüz hayatı tanıma, öğrenme döneminde olan çocuklarla iletişim daha bir önem taşır. Çocuklar ilk iletişimlerini anne babalarıyla kurarlar. Daha sonraki yaşantıları da kurdukları bu iletişime göre şekillenir.
Çocukla iletişim sakin, şefkatli ve özenli bir dille kurulduğunda çocuk da ebeveynine karşı pozitif duygular besler ve benzer şekilde tepkiler verir. Bu nedenle mümkün olduğunca çocukları ruhlarını incitmeden, gururlarını ezmeden, kişiliklerine saygı göstererek yetiştirmek gerekir. 0-6 yaşta öğrenme çok hızlıdır, ancak çocuklar bu dönemde konuşarak değil model alarak öğrenirler. Anne baba davranışlarını, anne babanın sorun çözme biçimlerini taklit ederler. Anne baba sorunlarını karşılıklı konuşarak, bağırarak ya da küserek olsun, nasıl çözmeye çalışıyorsa çocuk da onu modeller.
Hayatı öğrenme evresinde olan bir çocuğun hataları sürekli bağırılarak engellenmeye çalışılıyorsa durum çok vahim demektir. Çocuğun gösterdiği bazı davranışlar ebeveynler tarafından beğenilmez ve tepkiyle karşılanır. Bu tepki genellikle “bağırma” şeklindedir. Ancak bağırma; yerinde, dozunda ve uygun bir üslupla olmadığında sorunu çözmeye yaramaz. Fayda vermediği gibi çocuğa bağırarak işini halletmeyi öğretir. Bu çocuklar ebeveynlerine ya da çevrelerindeki kişilere saygılı olmak yerine her fırsatta bağırırlar.
Bağırmanın korkup kabuğuna çekilme, özgüven duygusunu yitirme gibi çok ciddi etkileri de vardır. Bazı çocuklar sürekli bağırılma karşısında duyarsızlaşırlar, bağırılmaya alışırlar yani. Onlar için ebeveynin bağırması artık bir anlam ifade etmez. Ayrıca bağırılarak büyütülen çocukların belli bir yaştan sonra anne baba ile ilişkileri de bozulur. Sağlıklı iletişim kuramaz olurlar.
Çocuk yanan bir soba yahut kaynayan bir çaydanlık gibi tehlikeli bir şeye yaklaştığında ebeveynler içgüdüsel olarak çocuğa bağırarak tepki verirler. Bu normaldir, hiçbir ebeveyn çocuğunun tehlikeli bir durumla karşılaşmasını, zarar görmesini istemez. Ancak çocuk her hata yaptığında bağırmak, onu ciddi anlamda yaralar.
Eşiniz hangi durumlarda oğlunuza bağırıyor? Çocuklar bir şeye daldıkları zaman anne babalarını duymayabilirler. Eşinizin bağırma nedenlerinden biri bu ise oğlunuza bağırmak yerine onun yanına gitmesini, boy hizasına inip göz teması kurmasını, onunla sakin bir sesle konuşmasını önerebilirsiniz. Bu, bağırmaktan daha etkili bir davranıştır, saygı içeren bir yaklaşımdır. Saygı gören çocukların olumlu cevap verme olasılıkları daha yüksektir.
Eşiniz stresli bir işte çalışıyor olabilir. Ancak bu, evladına bağırması için geçerli bir bahane olmamalıdır. Sevinç ve mutluluk kadar öfke ve kızgınlık duyguları da doğal duygulardır. Ancak bu duyguların kontrol edilmesi gerekir. Stresli, yorgun veya kızgın olduğu zamanlarda baba kendisinden bir şeyler isteyen oğluna,“Paşam şu an çok yorgunum, dinlenmeye ihtiyacım var, daha sonra seninle oynayabilirim” gibi cümlelerle duygularından bahsedip dinlenmek için müsaade isteyebilir. Bu, oğlunuzun babasının üzerine gitmesini de engelleyecektir. İş yoğunluğu ne derece olursa olsun, fırsatlar oluşturup ailece kaliteli zaman geçirmeye de özen gösterilmelidir. Böylece aile içi güven ve sevgi ilişkisini artırmış olursunuz. Bu durum çocuğunuza bağırmak yerine onu daha sevgi dolu ifadeler kullanarak uyarmanızı sağlar.
Ayrıca hormonal dengesizlikler gibi bazı fiziki durumlar da öfke kontrolünü zorlaştırmaktadır. Bu nedenle eşiniz kızgınlığını kontrol etmede aşırı zorlanıyorsa, bu durum için psikolojik bir yardım da alabilir.