Cenâb-ı Hak bizleri yeme içmeye muhtaç varlıklar olarak yaratmıştır. Günlük hayatta vazgeçilmezlerimizin şöyle bir listesini yapsak belki de en başta gelenlerden biri yeme içmedir diyebiliriz. Rabbimiz bu eksiğimizi gidermek için sayamayacağımız kadar türlü nimeti bize bahşetmiştir. Tabi, bu kadar nimetin bir hesabı da olacaktır. Hele hele konu vazgeçilmezlerimizden biriyse durum çok daha mühim demektir.
Yeme İçme Adabı Vaaz
Bazı şeylerin önemi yitirilince daha iyi anlaşılır derler. Evvela elimizde olan nimetlerin kıymetini bilmek lazım. Bu çok önemli bir husus.
Nice insan bizim çokça yediğimiz ve belki de istemeden basit gördüğümüz gıdaları ömürlerinde bir kez olsun tatmadı, görmedi… Mesela hayatında hiç çikolata yemeyen kakao işçilerinin çikolata yiyince verdiği tepkiyi ya da bir yudum su için kilometrelerce yol kat eden Afrikalıların hâlini izlemeyeniniz yoktur. Yine çevremizde bazı gıdaları yemeyi isteyip de maddi imkânsızlıklardan ya da bedensel bazı hastalıklardan dolayı yiyemeyen birçok insanın var olduğu da bir gerçek.
İsraf ve savurganlıktan kaçınmak
Tüketim çılgınlığı aldı başını gitti. İnsanlar kendilerine yetecek olandan çok daha fazlasını arzuluyor. Aza kanaat etmeyenin çoğa da kanaat etmeyeceğinin açık bir göstergesi olan bu durum müslüman kitleleri de maalesef etkiliyor. Biliyor musunuz, yapılan bir araştırmaya göre her gün üç ekmekten biri çöpe gidiyor. Ayrıca durum bununla da sınırlı değil. Yıllık toplam gıda israfının 26 milyon ton olduğu ve bunun yaklaşık 2,5 milyon adet kamyon yükü gıda ettiği belirtiliyor. Dünyanın bir tarafında açlıktan, susuzluktan insanların öldüğünü söyleyen insan hakları savunucuları maalesef kendi ülkelerinde düzenlenen domates festivallerinde yüzlerce ton domatesin heba edilmesini heyecanla seyreder ve bununla gurur duyar olmuş. Allah Teâlâ sonumuzu hayreylesin!
Yeme İçme İle İlgili Ayet ve Hadisler
Cenâb-ı Hak bir âyette “Öyle ise Allah’ın sizi rızıklandırdığı helal ve temiz şeylerden yiyin, eğer yalnız O’na kulluk ediyorsanız, Allah’ın nimet(ler)ine şükredin!” (Nahl, 114) buyurmuştur.
Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi vesellem de bir hadislerinde şöyle buyuruyor: “Bir kişinin yemeği iki kişiye, iki kişinin yemeği dört kişiye ve hatta dört kişinin yemeği sekiz kişiye yeter.”
Yeme İçmenin Adapları ve Edepleri
- Sofraya oturmadan önce ve sofradan kalktıktan sonra ellerimizi yıkamak,
- Yeme içmeye besmele ile başlamak ve hamd ile (elhamdülillah diyerek) sonlandırmak,
- Sağ elle yiyip içmek,
- Ortak bir tabaktan yiyorsak önümüzden yemek,
- Ağız doluyken konuşmamak,
- Sıcak yemeği soğutmak için üflememek,
- Yemeğe önce büyüklerin başlamasını beklemek,
- Ağzı şapırdatarak yememek,
- Mide bulandırıcı şeylerden bahsetmemek,
- Tıka basa yememek,
- Misafirimiz varsa o sofradan kalkmadan kalkmamak (bu durum onu gücendirebilir),
- Ayakları uzatarak ya da yatarak yiyip içmemek,
- Suyu mümkün mertebe oturarak içmek bu minvalde sayılabilecek bazı adaplardır.
- Rabbim cümlemizi şükreden ve nankörlük etmeyen kullarının zümresinden eylesin. Amin.